• 13 Ağustos 2020 / Perşembe 16:32
Mehmet Tanyaş

Mehmet Tanyaş

Prof. Dr.

Maltepe Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Bölümü Başkanı

Mehmet Tanyaş

Prof. Dr.

Son Yazıları

Tedarik Zinciri Yönetimi

1- Tedarik Zinciri (Supply Chain) Tedarik gereksinim duyulan bir ürünün doğru zaman, doğru şekil ve doğru miktarda uygun maliyet ile temin edilmesidir. Temin edilen ürünün tedarikçi tarafından üretilebilmesi için kendi hammaddelerinin tedarikini de aynı şekilde sağlanması gerekir. Bu şekilde ilk maddeye kadar giden bir tedarik zinciri oluşur. Tedarik zinciri, bir ürünün ilk maddesinden başlayarak, tüketiciye ulaşması ve geri dönüşümünü de içeren tüm süreçlerde yer alan tedarikçi, üretici, distribütör, perakendeci ve lojistikçilerden oluşan bir bütündür .

 

 

 

 

Şekil 1 Tedarik Zincirisekil 1

Tedarik zinciri boyunca ürün/malzeme, bilgi ve para akışı gerçekleşir. Bu akışların her biri zincir içindeki şirketlerin tümünün performansını etkiler. Söz konusu akışlar yavaşladıkça maliyetler artmaya başlar. Malzeme akışı yavaşladıkça, hatta durunca stok maliyetleri veya kayıp satış maliyetleri, bilgi akışı yavaşladıkça değişkenlik ve belirsizlikten kaynaklanan maliyetler ve para akışı yavaşladıkça finansman maliyetleri artar. Zincir içindeki gecikme ve beklemeler tüm akışları olumsuz yönde etkiler. Bu çerçevede zincirin çevikliği ve esnekliği ile zincir üyesi şirketler arası işbirliği kavramı son derece önem arz etmektedir. Bir şişe süt üretiminin tedarik zincirine bakıldığında ilk maddeye doğru ilerlerken besi çiftliklerine, yem, şişe, etiket ve alüminyum üreticileri ile karşılaşılacaktır (Şekil 2). Amaç bu şirketler arasında malzeme, bilgi ve paranın akış hızını artırmaktır.

 

 Şekil 2. Şişe Sütün Tedarik Zinciri

sekil 2

2. Kamçı Etkisi (Bullwhip Effect)
Tedarik zincirinde yer alan şirketlerin kendi tedarikçilerine sipariş vermesi genelde tekrarlayan bir yapıya sahiptir. Herkes satış siparişlerini ve tahminlerini dikkate alarak gereksinim duyduğu hammadde ve malzemeler için tedarikçilerine sipariş verir. Ancak tedarik siparişlerinin değişkenliği satış siparişlerine göre daha fazladır. Örneğin perakendecinin müşteri talebi fazla değişken olmadığı halde, perakendecilerin distribütörlere olan siparişlerinde çok daha fazla dalgalanma olmaktadır. Distribütörlerin fabrikaya verdiği siparişlerdeki dalgalanma ise daha da fazladır. Tedarik zinciri boyunca siparişlerin gittikçe artan değişkenliği ve bilgi bozulması zincirde Kamçı Etkisine neden olur (Şekil 3). Bunun nedeni tedarik ve üretim süreçlerinde oluşabilecek fire, miktar, gecikme, bilgi eksikliği vb sorunlara karşı önlem almaktır. Ayrıca tedarik zinciri boyunca bilginin aktarımı esnasında ortaya çıkan hatalar, varyansı artırmakta ve dolayısıyla her bir zincir üyesi şirket için olumsuz sonuçlar oluşturmaktadır.

Gereksiz dalgalanmalar, tedarik zinciri planlama ve uygulama sürecini karmaşıklaştırırken, aşağıdaki istenmeyen durumlara neden olur:
• Programlama/çizelgeleme belirsizliği ve değişkenliği artar
• Kapasite limitleri aşılabilir veya kapasitenin altında kalınabilir
• Ürün çevrim süreleri uzar
• Güvenlik stoğu miktarları artar
• Genel işletme maliyetleri artar
• Müşteri hizmet seviyeleri düşer
• Satış ve kârlılık azalır
Tedarik zincirindeki değişkenliği, yani kamçı etkisini kontrol altına alabilmek için kullanılabilecek araç ve yöntemleri belirlemek önemlidir. Bu amaçla, öncelikle tedarik zincirinde dalgalanmaya yol açan ana etkenleri anlamak gerekir. Bunlar; talep tahmini tutarsızlıkları, planlama yetersizliği, uzun ve çevik olmayan tedarik süreleri, yüksek, şişirilmiş ve düzensiz sipariş miktarları, fiyat dalgalanmaları, ölçek ekonomisi düşüncesi, bilgi teknolojisi ve insan kaynakları yetersizlikleri, kampanya ve iskontolar, işbirliği ve iletişim eksiklikleridir.

 

sekil 3

Şekil 3. Kamçı Etkisi
3. Lojistik Yönetimi ve Tedarik Zinciri Yönetimi Farkı (Differences between Logistics and Supply Chain Management)
Lojistik yönetimi; tedarik zincirinin bir aşaması olarak, müşteri gereksinimlerini karşılamak amacıyla, tedarik noktalarından teslimat noktalarına kadar, ürün, hizmet ve ilgili bilgilerin akış ve depolanmasının etkin ve verimli bir şekilde planlanma, uygulama ve kontrol edilmesi sürecidir (CSCMP, 2009). Tedarik zinciri yönetimi ise müşteriler ve diğer paydaşlar için değer yaratan ürün, hizmet ve bilgi sağlamak amacıyla ilk tedarikçiden son kullanıcıya kadar olan kilit iş süreçlerinin entegrasyonudur (Global Supply Chain Forum, 1998).
Lojistik ürünleri olması gereken yere ulaştırmak için taşıma, depolama, gümrükleme vd. faaliyetleri entegre bir şekilde gerçekleştirir. TZY bu süreci, tüm şirket faaliyetlerini ve zincirin diğer şirketleriyle olan ilişkilerini kapsayacak şekilde organize ederek daha ileri aşamalara götürür. Kendi müşterilerinize ürünleri göndermek istediğiniz zaman lojistik yapıyorsunuz demektir. Ancak tedarik zincirindeki tüm üretim ve lojistik fonksiyonların sürekliliği için tedarik zincirini organize ediyorsanız, TZY dünyasındasınız demektir. Şekil 4 tedarik zincirinde çok sayıda üretim ve lojistik aşama olduğunu göstermektedir.
Tedarik zinciri yönetimi; zinciri içinde yer alan şirketlerin SRM, ERP ve CRM sistemlerinden gelen bilgilere zincirin etkin ve verimli bir şekilde yönetim yaklaşımıdır. (Şekil 5).

Şekil 4 Lojistik ve Tedarik Zinciri Farklılığı

sekil 4

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 5 Tedarik Zinciri Yönetimi ve ERP

sekil 5





214 kez görüntülendi. 06.17.2019 tarihinde eklendi.
Yukarı Dön